پذیرش نمونه| مدفوع باید در ظرف تمیز و خشک و عاری از ادرار جمع اوری شود . مدفوع بیمارانی که باریوم ، بیسموت ، روغن یا انتی بیوتیک مصرف کرده اند برای شناسایی تک یاخته ها رضایت بخش نیست و ازمایش باید قبل از تجویز دارو یا یک هفته پس از ان (مصرف دارو) انجام گیرد . در ضمن گاهی برای تشخیص تخم های انگل ها و یا خود تک یاخته ها باید سه نمونه و یا بیشتر گرفته شود و بنابراین باید دقت شود که مصرف دارو ها هم در این مورد رعایت شود .مصرف تتراسایکلین باعث می شود که روی انگل ها پوشیده شده و در برسی های آزمایشگاهی تشخیص داده نشوند .بیسموت رنگ مدفوع را سیاه می کند .

روش های آزمایش مدفوع | متاسفانه هیچ یک از روش های آزماش مدفوع به تنهایی نتایج کاملا رضایت بخشی را به دنبال ندارند زیرا هیچ یک از انها از قابلیت یکسانی برای یافتن شکل های ترفوزوئیدی و کیستی تک یاخته ها و تخم کرم ها برخوردار نبوده و بنابراین ترکیب دو یا چند روش مطلوب خواهد بود .

مراحل بررسی نمونه های مدفوع در آزمایشگاه انگل شناسی بصورت زبر می باشد :

اکینوکوکوس گرانولوزوس (Echinococcus granulosus )
نام بیماری: Echinococosis, Hydatid disease, Cystic Hydatosis, Hydatidosis disease

این کرم یکی از آلودگیهای جدی و مهم انسان به شمار رفته و در ایران نیز شایع حائز اهمیت است. این کرم از راسته سیکلوفیلیده و خانواده تنیائیده بوده و سگ سانان میزبان اصلی (نهایی) و علفخواران میزبان واسط اصلی آن هستند و انسان بطور اتفاقی بدمرحله لاروی آن (به عنوان میزبان واسط غیرفعال) مبتلا می‏شوند.

تاکنون چهار گونه از جنس اکینوکوکوس شناسایی شده است که در انسان قادر به ایجاد بیماریهای  مختلفی هستند:

۱)E.granulosus (مسبب بیماری کیست هیداتید)،

۲)E.multilocularis(مسبب کیست آلوئولی)

۳)E.vogeli(مسبب بیماری پلی کیستیک)و

۴)E.oligarthrus(مسبب بیماری پلی کیستیک).

اپیدمیولوژی
جهان: بیماری تقریبا در تمامی‏نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری دنیا، خصوصا نواحی که ارتباط نزدیکی بین انسان و سگ وجود دارد، بوفور دیده میشود.

ایران: هنوز آمار دقیقی در رابطه با میزان شیوع الودگی افراد در ایران وجود ندارد. اما براساس مطالعات انجام شده برروی بیماران در بیمارستانها، برآورد می‏شود از هر ۱۰۰ هزار نفر ۱۲/۱-۱ نفر مبتلا به هیداتیدوز باشند.

در رابطه با میزان آلودگی در میزبانهای اصلی (خصوصا سگ) و میزبانهای واسط(خصوصا گوسفند، گاو و شتر) مطالعات نسبتا کاملی صورت گرفته است و در کل میزان آلودگی سگها در استانهای اصفهان، مازندران، آذربایجان غربی و ایلام بین ۴۵ تا ۶۳% و در سایر نواحی بطور متوسط ۲۰% بوده است(در سیستان و بلوچستان حدود ۳/۳%).

مورفولوژی
کرم: این کرم باندازه بسیار کوچک (معمولا ۳-۶mm و گاهی تا ۹mm) بوده و دارای یک سر (اسکولکس)کروی شکل با چهار بادکش فنجانی شکل و یک روستلوم با ۲۸ تا ۵۰ قلاب(معمولا ۳۰ تا ۳۶)، یک گردن کوتاه، یک پروگلوتید نارس، یک پروگلوتید بالغ و یک (گاهی دو) پروگلوتید بارور است طول عمر آن در سگ ۵ تا ۲۹ ماه است.

مرحله لاروی (Hydatid) : به مرحله لاروی (متاسستودی) ا.گرانولوزوس که درداخل بدن میزبان واسط (از جمله دام و انسان)تشکیل می‏شود ، کیست هیداتیه گفته می‏شود.

پس از خورده شدن تخم توسط میزبان واسط جنین آن(انکوسفر) ازتخم خارج شده و از طریق گردش خون به بافت‏های مختلف رفته و در آنجا به فرم لاروی کرم که به صورت حبابچه یا کیست است در می‏آید و ظرف ۳ ماه قطر آن به ۴-۵mm و ظرف ۵ ماه به ۱cm رسیده و از آن به بعد سالانه ۱cm(و گاهی تا ۵cm) به قطر آن اضافه می‏شود.

اندازه کیست‏های هیداتیک بطور معمول ۵cm است ولی تا ۲۰cm هم گزارش شده است.

چرخه زندگی
کرمهای بالغ در روده سگ و گاهی سایر سگ سانان( گربه، گرگ، شغال، روباه) کانگرو و میمون زندگی می‏کند. آخرین بند کرم محتوی تعداد زیادی تخم است که در داخل روده میزبان و یا در خارج ترکیده و تخم‏ها آزاد می‏شوند.

در پی خوردن سبزیجات و مواد غذایی آلوده، جدار تخم‏ها درمعده باز شده و جنین‏های کرم(انکوسفرها)آزاد شده و با نفوذ به جدار معده یا روده وارد جریان خون وریدی و لنفاتیک شده و در بافتهای مختلف مستقر میشوند و در آن مکان به فرم لاروی (کیست) تبدیل می‏شوند.

در صورت خورده شدن بافتهای الوده به کیست توسط میزبان قطعی، اسکولکس‏ها در معده و روده آزاد شده و ظرف ۶ تا ۹ هفته به کرم‏های بالغ بارور تبدیل می‏شوند.

بیماریزایی و تظاهرات بالینی
انسان از طریق خوردن آب، سبزیجات، مواد غذایی و یا حتی لیس زدن سگ آلوده یا تماس دست با سگ و آلوده شدن دست و در نهایت خوردنتخم آلوده می‏شود.

بیماری ایجاد شده در انسان به شدت آلودگی و محل تشکیل لارو(کیست) در بدن بستگی دارد.در کل، کبد(۶۰ تا ۷۰%)، ریه‏ها(۲۰ تا ۴۰%)، عضلات (۴%)، طحال(۳%)، بافتهای نرم(۳%)، مغز(۳%)، استخوان(۲%) و سایر نواحی(۱%) محل‏های اصلی استقرار لاروها (کیست‏ها)هستند.

منبع:سایت پزشکان امروز